Wanneer in de wandelgangen het woord micro-management valt, zie je gezichten verstijven. Er lijkt een collectieve allergie voor alles wat riekt naar controle. Over je schouder meekijken terwijl jíj als expert juist weet wat je doet, teruggefloten worden op simpele operationele beslissingen, of herhaaldelijke mails met een passief-agressieve ondertoon vol wantrouwen – het werkt verstikkend. Voor veel professionals is het reden genoeg om hun biezen te pakken. Maar als de manager zich niet meer met microzaken mag bemoeien, wat managet de manager dan wel?

Controle over de operatie

Een goede vriend vertelde me ooit dat hij na twee maanden alweer vertrok bij zijn nieuwe baan. Het leek een perfecte match: een uitdagende positie, groter bedrijf, meer verantwoordelijkheid. Maar twee maanden micromanagement ondergaan, bleek het allemaal niet waard. Weg was hij.

Als leidinggevende draag je verantwoordelijkheid voor de operatie, maar je speelt er geen directe rol in. Je zweeft er als het ware boven, en dat voelt, als ik hen mag geloven, vrij ongemakkelijk. “Grip krijg je door zelf het werk te doen, direct te kunnen sturen, en zo controle te houden over wat er gebeurt”, hoor ik vaak. Maar in de praktijk zijn het anderen, de uitvoerende teams, die de operatie draaiende houden. Zodra jij als manager ingrijpt, wordt al snel het label ‘micromanagement’ opgeplakt – en dat voelt als wantrouwen. Onaangenaam voor jou? Zeker. Maar nog onaangenamer voor je team.

Een manager als kwartiermaker

Uitzoomen als manager is een kunst. De focus moet verschuiven van vandaag naar morgen, van deze week naar volgende maand. Van operationeel naar tactisch of strategisch. En van iemand die het beter weet, naar iemand die anderen beter maakt.

De metafoor van de manager als kwartiermaker – iemand die vooruitloopt en het volgende checkpoint veiligstelt – spreekt me al jaren aan. Het laat zien wat er praktisch nodig is in de rol van een goede leidinggevende. Je anticipeert op risico’s, haalt spanningen weg, en zorgt voor structuur en voorbereiding.

Tegen de tijd dat de actie plaatsvindt, is jouw werk al gedaan – jij bent dan alweer met de toekomst bezig. Betekent dat dat je de operatie volledig loslaat? Niet helemaal. Je waakt ervoor dat het team niet verstrikt raakt in de waan van de dag. Je evalueert structureel op afgesproken momenten samen de uitvoering, onderzoekt waar spanning zit en zoekt naar verbetering. Samen met het vertalen van strategische doelen naar teamdoelen, is dit je nieuwe takenpakket. Hoe vaak heb je dat al gedaan?

Van micro naar macro niveau

Door uit te zoomen verschuift je perspectief naar een hoger niveau: het macroniveau. Om die stap écht te maken, moet je verantwoordelijkheid durven overdragen. Blijf je eindverantwoordelijk op elk front, dan komen taken telkens weer op jouw bordje terecht.

Gebruik maken van onbelichte talenten en interesses in een team opent een nieuw perspectief. Dus, wie kan zijn talent of interesse inzetten om verantwoordelijkheden over te nemen die traditioneel bij de manager liggen?

De kunst is om niet alles bij één persoon te beleggen – je wilt geen nieuwe controleprins kronen – maar verantwoordelijkheden breed te spreiden. Denk bijvoorbeeld aan teamleden die:

• een inspirerende dagstart kunnen leiden;
• het overzicht bewaken en de dag kunnen afsluiten;
• kritisch meekijken naar de manier van communiceren;
• gevoel hebben voor cijfers en maandelijks samen met jou de resultaten inzichtelijk maken;
• elk halfjaar willen meedenken over een innovatief thema binnen de operatie.

Geef mensen een duidelijke rol, aansluitend bij hun talent of interesse en je zult zien dat ze zich die sneller én met plezier eigen maken dan wanneer ze slechts een anoniem radertje zijn in het geheel. Erkenning van talent werkt immers motiverend en zal de samenwerking en het resultaat van projecten ten goede komen.

Het ABC voor managers

Door verantwoordelijkheden slim te verdelen binnen het team, neemt de druk op de manager af. “Maar dan kan de manager toch net zo goed verdwijnen?”, hoor ik vaak. Een begrijpelijke reactie, maar wat kort door de bocht. Dat er minder managers nodig zijn wanneer de operatie niet meer wordt gecontroleerd door een manager, is een aannemelijke gedachte. Maar géén management betekent vaak dat teams vooral ín de operatie werken, en nauwelijks áán de operatie.

Om die bredere blik te behouden, moet management focus houden – en wel op het ABC, met dezelfde toewijding als waarmee kleuters hun ABC leren. Voor managers staat het ABC voor: autonomie, binding en competentie. Dit zijn dé knoppen om aan te draaien als je duurzame motivatie wilt stimuleren.

Autonomie gaat over ruimte en regie. Hoe organiseren teams hun werk het beste zelf? Werken ze effectiever thuis of op kantoor? Wat willen ze als team bereiken, en sluit dat aan bij de doelen van de organisatie? Hoe ziet een werkdag eruit, en hoe kan die prettiger worden ingericht? Het zijn vragen die jij als manager stelt aan het team, zodat het team op zoek kan gaan naar de juiste onderlinge afspraken. Je maakt geen beslissingen, maar verduidelijkt, coacht en faciliteert.

Binding draait om de kracht van het team. Voelen mensen zich een écht team, of eerder een losse groep? Door deze vraag te stellen, raak je aan onderliggende spanningen. Welke frustraties blijven onuitgesproken? Hier neem je opnieuw een begeleidende rol aan: je helpt spanning om te zetten in verbinding. Op individueel niveau onderzoek je wat mensen bindt aan de organisatie. Wat trekt hen aan? Welke talenten kunnen ze hier kwijt?

Competentie raakt aan vakmanschap én erkenning. Natuurlijk draait het om ontwikkelen in je vakgebied door ervaring of opleiding, maar ook om zicht krijgen op wat anderen in je waarderen. Waardering is een krachtige motivator in ieder van ons. Werken we alleen voor onszelf, of willen we ook gezien worden – van betekenis zijn in de ogen van anderen?

Meer vragen en minder antwoorden

Een manager op macroniveau inspireert en motiveert – een echte kwartiermaker. Geen vakinhoudelijk expert meer, maar een coach. Iemand die betere vragen stelt dan perfecte antwoorden geeft.

Het vinden van antwoorden en het streven naar perfectie? Dat is aan de mensen die er bewust voor kiezen ín de operatie te werken.

Reageer op dit blog artikel

Dit blog is geschreven door:

Op zoek naar meer inspiratie?

Het is onze missie om mensgerichte organisaties te bouwen. We doen dit onder andere door het aanbieden van programma’s en evenementen. Bekijk hier ons evenementenoverzicht en laat je inspireren.