Zodra je het treinstation van Venlo uitloopt, kun je er niet omheen: “De omgeving van de mens is de medemens.” Deze uitspraak van dichter Jules Deelder herinnert ons aan het belang van medemenselijkheid en onderlinge verbondenheid. Toch lijken veel organisaties – een groot deel van onze maatschappij – daar vaak ver vanaf te staan. De fysieke hokjeskantoren mogen dan grotendeels verdwenen zijn, in de praktijk zijn afdelingen nog steeds strikt gescheiden en domineren regels en procedures vaker dan persoonlijk contact of een gevoel van gemeenschap.

Begrippen als co-creatie, multidisciplinariteit en synergie duiken regelmatig op in beleidsdocumenten en managementrapportages. Het zijn nog veelal lege buzzwoorden die vooral oogrollen oproepen zodra een adviseur ze uitspreekt. Hoe maken we ze voelbaar en betekenisvol in de dagelijkse realiteit van samenwerken?

Niet alleen de manier waarop een organisatie is ingericht – fysiek of procedureel – vraagt om vernieuwing; ook het taalgebruik binnen organisaties is toe aan een update. Zo blijf ik het opvallend – en eerlijk gezegd ironisch – vinden dat de afdeling HR zich bezighoudt met de complexe uitdagingen van individuen en teams, maar mensen tegelijk aanduidt als ‘resources’. Eenzelfde gevoel bekruipt me bij het woord ‘personeel’. Het klinkt afstandelijk en hiërarchisch, alsof mensen worden gereduceerd tot onderdelen van een systeem, tot functies of schakels – terwijl hun menselijkheid, behoeften en unieke kwaliteiten daarmee onderbelicht blijven.

Misschien klinkt dat wat radicaal, maar ik geloof oprecht in de kracht van taal en de invloed die woorden hebben op hoe we met elkaar omgaan. Zo spreek ik binnen mijn organisatie over collega’s – ongeacht of het gaat om directeuren, afdelingshoofden of stagiaires. In e-mails begin ik bewust met het groeten van degenen die traditioneel lager in de hiërarchie staan. Niet: “Hi Peter” en dan pas de rest, maar juist: “Hi iedereen en Peter.” Het is een subtiele, maar betekenisvolle stap richting het doorbreken van hiërarchie op basis van macht. Gelijkwaardigheid begint in de kleine details.

Het succes van gelijkwaardigheid

In een gesprek met Richard Nieuwenhuis van Niverplast – een wereldwijde speler in de verpakkingsindustrie – zei hij treffend: “Gelijkwaardigheid is de kern van onze organisatie en onze grootste succesfactor. De buitenwereld vraagt vaak om titels, als vorm van validatie voor wie je professioneel bent of wat je hebt bereikt. Daar doe ik liever niet aan mee. Iedereen mag mij gewoon Richard noemen, Richard van Niverplast.”

En het resultaat mag er zijn. Dankzij een sterke innovatiekracht en een familiaire bedrijfscultuur weet Niverplast de juiste mensen aan te trekken en heeft het zich gevestigd als wereldwijde marktleider in automatische verpakkingsoplossingen. Met het motto “Passionate about people” richt de organisatie zich nadrukkelijk op de mensen die de producten maken, in plaats van op de producten zelf. De afwezigheid van functietitels, het ontbreken van muren tussen afdelingen en – bovenal – het volledig cirkelvormige bedrijfspand, weerspiegelen een mensgerichte en circulaire werkwijze waarin transparantie en gelijkwaardigheid centraal staan.

Toen ik begin maart over de werkvloer liep, vielen mij direct de foto’s op van teams die samen met klanten op de machines staan afgebeeld. Zo weten technici precies voor wie ze hun werk doen – niet voor een anonieme afnemer, maar voor een medemens.

Omarm gelijkwaardigheid

De oproep van Jules Deelder – “De omgeving van de mens is de medemens” – is actueler dan ooit. In een wereld waarin systemen, structuren en hiërarchieën vaak domineren, vraagt het moed om het mens-zijn weer centraal te stellen. Dat begint bij taal en gedrag, maar reikt veel verder. Het vraagt om het doorbreken van standaarden die mensen reduceren tot functies of afdelingen. Het vraagt om het erkennen van ieders unieke waarde, ongeacht positie of achtergrond. En het vraagt om het besef dat echte vooruitgang niet ontstaat in een echo van gelijkgestemdheid, maar in het ongemakkelijke, soms schurende, maar altijd verrijkende gesprek vanuit verschillende perspectieven. Gelijkwaardigheid is geen checkbox op een beleidsdocument, het is een levend principe dat pas tot bloei komt als we er voortdurend bewust naar handelen – in hoe we groeten, hoe we samenwerken, en hoe we onze organisaties vormgeven. Organisaties als Niverplast laten zien wat er mogelijk is wanneer gelijkwaardigheid geen idealistisch streven is, maar een praktisch uitgangspunt. Als we onze organisaties werkelijk willen verduurzamen, begint dat bij het omarmen – de gelijkwaardige behandeling – van de mens achter de collega – de medemens.

Reageer op dit blog artikel

Dit blog is geschreven door:

Op zoek naar meer inspiratie?

Het is onze missie om mensgerichte organisaties te bouwen. We doen dit onder andere door het aanbieden van programma’s en evenementen. Bekijk hier ons evenementenoverzicht en laat je inspireren.